Świadczenie pielęgnacyjne – co warto o nim wiedzieć?

Niepełnosprawność członka rodziny wiąże się z szeregiem różnych trudności, począwszy od pokonywania różnych barier podczas wyjścia z domu, kończąc na problemach finansowych. Osoba, która zdecyduje się na sprawowanie opieki nad osobą z niepełnosprawnością, może pobierać świadczenie pielęgnacyjne.

Dziś przedstawimy temat świadczenia pielęgnacyjnego, odpowiemy kto i kiedy może się o nie ubiegać oraz ile wyniesie w 2026 roku.

Świadczenie pielęgnacyjne – wsparcie opiekunów dzieci niepełnosprawnych

Świadczenie pielęgnacyjne to pomoc finansowa wypłacana z budżetu państwa. Otrzymują ją opiekunowie osób niepełnosprawnych, które posiadają orzeczenie o znacznym stopniu, a ich niepełnosprawność powstała do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Jego przyznanie nie jest uzależnione od dochodu na członka rodziny. Od 01.01.2026 wysokość świadczenia wynosi 3 386 zł, natomiast specjalny zasiłek opiekuńczy to 620 zł.

Kto może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne w 2026 r.?

Zgodnie z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych (z 2023 r.), świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane osobom sprawującym opiekę nad dzieckiem (lub jako kontynuacja w przypadku dorosłych wymagających stałego wsparcia).

Do grupy uprawnionych zaliczają się rodzice, opiekunowie faktyczni dzieci wymagających całodobowej opieki, a także rodziny zastępcze – zarówno spokrewnione, jak i niespokrewnione. Uprawnienie to przysługuje również osobom zobowiązanym do alimentacji na mocy przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czyli wstępnym, zstępnym oraz rodzeństwu. Z możliwości otrzymania świadczenia mogą korzystać również osoby prowadzące rodzinne domy dziecka oraz kierujący placówkami opiekuńczo-wychowawczymi, opiekuńczo-terapeutycznymi i interwencyjnymi ośrodkami preadopcyjnymi.

Od 2024 roku prawo do świadczenia zostało rozszerzone także na rolników opiekujących się dziećmi z niepełnosprawnością, niezależnie od tego, czy zaprzestano prowadzenia gospodarstwa rolnego. Dotyczy to również małżonków rolników oraz domowników, bez względu na to, czy zakończyli prowadzenie gospodarstwa lub wykonywanie pracy w gospodarstwie.

Wcześniejsze decyzje przyznające świadczenie opiekunom dzieci i dorosłych – wydane przed 2024 rokiem – zachowują swoją ważność (MRiPS, 2024).

Kiedy nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne?

Pomoc finansowa nie może być wypłacana, jeśli opiekun osoby niepełnosprawnej:

• ma ustalone prawo do  specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna. W sytuacji zbiegu prawa do tych świadczeń przysługuje wyłącznie jedno z nich. O tym, które decyduje  osoba uprawniona. 
• ma ustalone prawo, do któregoś ze świadczeń: renty, emerytury, renty rodzinnej, innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku stałego, zasiłku przedemerytalnego, czy świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

Zgodnie z aktualnymi przepisami opiekun pobierający świadczenie emerytalno  – rentowe ma prawo wyboru. Jeśli chce pobierać świadczenie pielęgnacyjne, powinien zawiesić pobieranie drugiego świadczenia.

Świadczenie pielęgnacyjne nie zostanie przyznane również, gdy wymagający opieki: został umieszczony w rodzinie zastępczej niespokrewnionej lub rodzinnym domu dziecka. Także w przypadku konieczności kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, został on umieszczony w placówce, która zapewnia opiekę całodobową, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym. Warunek — korzysta w niej więcej niż 5 dni w tygodniu.

Nie dotyczy to oczywiście instytucji leczniczych.

Różnice między świadczeniem pielęgnacyjnym a zasiłkiem opiekuńczym

Zarówno świadczenie pielęgnacyjne, jak i specjalny zasiłek opiekuńczy to pomoc finansowa dla osób sprawujących opiekę nad osobą z niepełnosprawnością. Jednak pierwsze z nich nie zależy od kryterium dochodowego, natomiast drugie tak. Różni je również ich wysokość.

Na rok 2026 świadczenie pielęgnacyjne to 3 386 zł, natomiast kwota zasiłku opiekuńczego to 620 zł.

Czy tylko osoby spokrewnione z osobą niepełnosprawną mogą pobierać świadczenie pielęgnacyjne?

Świadczenie pielęgnacyjne mogą otrzymywać osoby spoza rodziny. Muszą jednak zostać spełnione określone warunki:

• Pierwszy, kiedy rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, ewentualnie zostali pozbawieni praw rodzicielskich, gdy są małoletni lub posiadają orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.
• Drugi, osoba wymagająca opieki nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu.

Świadczenie pielęgnacyjne 2025 a waloryzacja

Wzrost świadczenia pielęgnacyjnego zależy od waloryzacji płacy minimalnej, która obowiązuje w kraju w danym roku. Od stycznia 2026 roku świadczenie pielęgnacyjne będzie kształtowało się na poziomie 3 386 zł.

Świadczenie pielęgnacyjne a emerytura opiekuna

Pobierając świadczenie pielęgnacyjne, opiekun odprowadza składkę emerytalno-rentową. Stanowi to później podstawę do nabycia prawa do emerytury.

Składka opiekunów pobierających świadczenie pielęgnacyjne jest odprowadzana przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia składkowego i nieskładkowego, odpowiednio:

• 20 lat w przypadku kobiet,
• 25 lat w przypadku mężczyzn.

W przypadku śmierci osoby z niepełnosprawnością opiekun, który pobierał świadczenie pielęgnacyjne, może otrzymać zasiłek dla bezrobotnych lub świadczenie przedemerytalne.

Aby tak się stało, musi w ciągu 60 dni od utraty prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zarejestrować się w Powiatowym Urzędzie Pracy, jako bezrobotny lub poszukujący pracy. Otrzyma wtedy zasiłek dla bezrobotnych. Potem może wnioskować o świadczenie przedemerytalne.

Warunkiem jest, że pobierał świadczenie pielęgnacyjne przez minimum rok w ciągu ostatnich 18 miesięcy. Musi również mieć ukończone 55 lat w przypadku kobiety lub 60 w przypadku mężczyzny i posiadać odpowiedni okres składkowy.

W związku z odprowadzaną składką emerytalno-rentową okres, w którym osoba pobierała świadczenie pielęgnacyjne, wlicza się do lat pracy, a tym samym do emerytury. Oznacza to, że czas spędzony na sprawowaniu opieki nad osobą niepełnosprawną jest traktowany jako lata pracy. Wpływa to na wysokość emerytury.

Ponadto opiekun nie musi rezygnować ze świadczenia, gdy przekroczy wiek emerytalny. Jeśli nie złoży wniosku o przyznanie prawa do emerytury, nadal pozostaje na świadczeniu pielęgnacyjnym na dotychczasowych warunkach. W tym przypadku wybór, jakie świadczenie chce pobierać, należy do opiekuna osoby z niepełnosprawnością.

Podjęcie pracy w czasie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego

Nie jest możliwe podjęcie pracy przez osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne na starych zasadach.

Od 2024 roku dopuszcza się podejmowanie pracy zarobkowej przez osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach. Znosząc wcześniejszy zakaz, ustawodawca umożliwił łączenie aktywności zawodowej z wykonywaniem opieki nad dzieckiem z niepełnosprawnością, o ile obowiązki zawodowe nie uniemożliwiają zapewnienia stałej i bezpośredniej opieki wymaganej przepisami. W konsekwencji podjęcie zatrudnienia, pracy na umowie cywilnoprawnej czy prowadzenie działalności gospodarczej nie powoduje już automatycznej utraty prawa do świadczenia.

W dalszym ciągu wymagane jest jednak, aby opieka była faktycznie sprawowana w sposób ciągły i zgodny z potrzebami osoby z niepełnosprawnością. Organ przyznający świadczenie może zweryfikować, czy podjęta praca nie ogranicza możliwości realizacji obowiązków opiekuńczych. Jeżeli stwierdzony zostanie brak rzeczywistej opieki lub jej niewystarczający zakres, świadczenie może zostać uchylone. Zmiany w przepisach mają na celu umożliwienie elastycznego łączenia pracy i opieki, bez rezygnacji z koniecznego wsparcia finansowego.

Gdzie złożyć wniosek o świadczenie pielęgnacyjne?

Ubiegając się o świadczenie pielęgnacyjne, wniosek składa osoba, która chce sprawować opiekę  nad osobą niepełnosprawną. Robi to w:

• urzędzie miasta lub gminy w miejscu zamieszkania,
• ośrodku pomocy społecznej,
• w innej jednostce organizacyjnej gminy, jeżeli to właśnie jej przekazana została realizacja świadczeń rodzinnych.

Do wniosku należy dołączyć:

• skrócony odpis aktu urodzenia,
• orzeczenie o niepełnosprawności lub o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Poznań – gdzie udać się z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne?

Wszelkie informacje szczegółowe, dotyczące przyznawania świadczenia na terenie miasta zamieszczone są na stronie BIP Urzędu Miasta Poznania. Jednostką zajmującą się obsługą świadczeń dla opiekunów zajmuje się Poznańskie Centrum Świadczeń.

Podsumowanie

Świadczenie pielęgnacyjne to pomoc finansowa, którą otrzymują osoby sprawujące opiekę nad osobą niepełnosprawną.

Tylko opiekunowie osób niepełnosprawnych na starych zasadach nie mogą podejmować zatrudnienia lub innej formy pracy zarobkowej. Nowe zasady to umożliwiają. Co jednak istotne, okres przeznaczony na sprawowanie opieki jest wliczany do lat pracy i daje podstawę, by ubiegać się o prawo do emerytury lub zasiłku przedemerytalnego, w przypadku śmierci podopiecznego.

Ubiegając się o świadczenie pielęgnacyjne, należy zwrócić się do urzędu miasta lub gminy w miejscu zamieszkania, lub innej jednostki, która realizuje program świadczeń rodzinnych. W tym celu należy wypełnić formularz wniosku. Dołączyć do niego skrócony akt urodzenia osoby niepełnosprawnej lub inny dokument potwierdzający jej wiek oraz orzeczenie o niepełnosprawności, lub o stopniu niepełnosprawności.

Chcesz poczytać o pracy niepełnosprawnych w obsłudze klienta? Kliknij!